Około 12 - 11 tysiąclecia p.n.e lodowiec z Polski Środkowej wycofał się ku północy. Uwolnione od niego obszary zaczęły porastać roślinnością charakterystyczną dla arktycznej tundry, a wraz z nią pojawiły się stada reniferów. Za reniferami przywędrowały pierwsze gromady ludzi, dla których zwierzęta te stanowiły główną podstawę utrzymania. W okresie 10 do 8 tys. lat p.n.e obszar ten podlegał intensywnej penetracji ludzkiej. Liczne obozowiska koczujących łowców reniferów zakładane były z reguły na grzbiecie najwyższej doliny rzecznej, w miejscach piaszczystych i dobrze nasłonecznionych. Te najstarsze obozowiska miały dwojaki charakter. Jedne służyły jako krótkotrwałe osady mieszkalne, których mieszkańcy zajmowali się gromadzeniem zapasów na zimę i produkcją narzędzi krzemiennych na własny użytek.

Następcy łowców reniferów żyli już w innym klimacie i w innych warunkach przyrodniczych. Ocieplenie się klimatu spowodowało wycofanie się lodowca ku północy i zmiany w krajobrazie. Wolne przestrzenie zaczęły szybko pokrywać wilgotne lasy z typową dla nich zwierzyną. Okres ten znany jest w archeologii pod nazwą mezolitu (8000-4500 tys. lat p.n.e.). W tym właśnie czasie ukształtowała się ostatecznie dolina Warty. Następna epoka kamienia znana w archeologii neolitem (4500-1800 lat p.n.e.). Z przeprowadzanych badań archeologicznych przyjąć można iż dopiero w 3 tysiącleciu pojawili się nad górną Wartą nowi osadnicy, prowadzący koczowniczo-łowiecki i częściowo pasterski tryb życia. Należeli oni do kultury ceramiki grzebykowo-dołkowej i kultury ceramiki sznurowej. Nazwy tych kultur wywodzą się od charakterystycznych motywów zdobniczych stosowanych na naczyniach glinianych. Ślady tej ludności stwierdzono w Kochlewie, Kamionie, Toporowie, Ogroblu, Łaszewie, Załęczu i Działoszynie.